No Camera

Αίμα από δύο

Posted in Reality by ION on 19/06/2009

H αφηγηματική γλώσσα του Matthew Barney είναι ευμετάβλητη. Γλύπτης, ζωγράφος, φωτογράφος, κινηματογραφιστής, μοντέλο, αλλά βασικά διάσημος στον διεθνή upper-class εικαστικό κύκλο ως ένας κορυφαίος εννοιολογικός καλλιτέχνης, ο οποίος με τα έργα του υπερβαίνει κάθε συμβατικό όριο και επιχειρεί να αποδώσει στην τέχνη έναν πιο ενεργό κοινωνικό ρόλο. Το πιο σπουδαίο και διάσημο έργο του Barney παραμένει μέχρι σήμερα το «Cremaster Cycle», μια επική κινηματογραφική οδύσσεια διάρκειας εξίμισι ωρών, ένα έργο που αποτελείται από πέντε ξεχωριστά μέρη, πάνω στο οποία δούλευε ελλειπτικά από το 1994 μέχρι το 2002 και που οι κριτικοί έχουν παρομοιάσει με το «Δαχτυλίδι του Nibelungen», τη μεγαλειώδη τετραλογία έργων όπερας του Richard Wagner. Δεδομένου ότι οποιοδήποτε καλό βιβλίο βιολογίας μπορεί να εξηγήσει ότι η λέξη cremaster υποδηλώνει τον κρεμαστήρα μυ (σημ.: ο μυς αυτός ανάλογα με την εξωτερική θερμοκρασία συσπάται μέσα στο αντρικό σώμα και λειτουργεί έτσι ώστε να ανυψώνει ή να κατεβάζει τους όρχεις και να εξασφαλίζει έτσι τη γονιμότητα του σπέρματος), το συγκεκριμένο έργο λειτουργεί ως ένα σώμα, κάτι αναλογικά οργανικό, ένας οργανισμός που έχει τον δικό του σφυγμό και τη δική του συμπεριφορά ενώ, ταυτόχρονα, είναι κάτι που κρατάει τον θεατή υπνωτισμένο σε όλη τη διαδικασία της κινηματογραφικής του αφήγησης. Ο κύκλος του Barney επιστρέφει επανειλημμένα σε εκείνες τις στιγμές κατά τη διάρκεια της πρόωρης σεξουαλικής διέγερσης, στην οποία η έκβαση της διαδικασίας είναι ακόμα άγνωστη – στον μεταφορικό του κόσμο, τέτοιου είδους σκηνές αντιπροσωπεύουν ουσιαστικά έναν μόνο όρο, αυτόν της δυνατότητας.

Χρησιμοποιώντας αφηγηματικά πρότυπα από άλλα πεδία, όπως η βιογραφία και η γεωλογία, το «Cremaster» διακρίνεται για την άκρως συμβολική και σύγχρονα μυθολογική γλώσσα του, τη σχεδόν άδεια από διάλογους ή λέξεις. Κλείνει μέσα του εικόνες που αιωρούνται από τους κόκκινους βράχους στις ακτές του Isle of Man, μέχρι τη φιγούρα του συγγραφέα Norman Mailer να υποδύεται τον μάγο Harry Houdini, τον ίδιο τον Barney να μεταμορφώνεται και να παίζει δεκάδες ρόλους, την Ursula Andress στην Οπερα της Βουδαπέστης και hardcore συγκροτήματα να παίζουν και να ουρλιάζουν μπροστά στο punk κοινό τους μέσα στο Μουσείο Guggenheim. Καθ’ όλη τη διάρκεια (και των πέντε μερών), η αφήγηση ακολουθεί τους δικούς του, εκκεντρικούς κανόνες, πολλούς από τους οποίους ο καλλιτέχνης είχε ήδη εφαρμόσει και στα πρώτα του σωματοκεντρικά έργα, με αποτέλεσμα να καταλήγουν σε ένα αισθητικό σύστημα που αποτελείται από πέντε ταινίες οι οποίες ερευνούν τις διαδικασίες της δημιουργίας. Ο κύκλος ξετυλίγεται όχι μόνον κινηματογραφικά, αλλά και μέσω βιβλίων, φωτογραφιών και εγκαταστάσεων, και η πλήρης σειρά κυκλοφόρησε σε μια περιορισμένη σειρά 20 αντιτύπων, που το καθένα περιείχε όλα τα μέρη του «Cremaster» σε DVD και πουλήθηκε προς 100.000 δολάρια το ένα. Ο κύκλος ποτέ δεν εμφανίστηκε στη μαζική αγορά ολοκληρωμένος.

Ο Matthew Barney, εδώ και κάποιους μήνες ταξίδευε στην Υδρα. Εμεινε, μάλιστα, εκεί και μαζί με την Αμερικανίδα ζωγράφο Elizabeth Peyton (διάσημη για τα ζωγραφικά της πορτρέτα μουσικών καλλιτεχνών) και σχεδίασαν με απόλυτη μυστικότητα το κοινό τους έργο με τίτλο «Αίμα από δύο». Η δράση αυτή παρουσιάστηκε στο κοινό, όπως ήταν σχεδιασμένο, στις 16 Ιουνίου με τις πρώτες αχτίδες του ήλιου και εγκαινίασε την ίδια ημέρα τον νέο χώρο του Δάκη Ιωάννου στα παλιά σφαγεία της Υδρας. Ηδη, από το προηγούμενο βράδυ της παρουσίασης του έργου, στο τραπέζι που παρέθεσε ο συλλέκτης, τα σχόλια για το τι επρόκειτο να παρουσιαστεί ήταν το κεντρικό θέμα συζήτησης ανάμεσα στους πολυάριθμους και διάσημους καλεσμένους του. Μόνον που όλοι έτρεξαν νωρίς στα κρεβάτια τους, για να μπορέσουν να ξυπνήσουν πριν το χάραμα και να παρακολουθήσουν το δρώμενο.

Πριν ακόμα ο ήλιος φανεί, ο κόσμος είχε συγκεντρωθεί πάνω από την εκκλησία της Παναγίτσας στο Μανδράκι. Μαζί τους και ο Barney με την Peyton. Ενας μικρός γερανός έφτασε στην ακτή και ξεκίνησε να ανασύρει από τον βυθό μια μεταλλική βιτρίνα, μέσα στην οποία υπήρχαν κλεισμένα τέσσερα ζωγραφικά σχέδια των δύο καλλιτεχνών. Αφού με πολύ κόπο κάποιοι Υδραίοι ανέβασαν τη βαριά βιτρίνα στο μονοπάτι, τοποθέτησαν πάνω της το νεκρό σώμα ενός καρχαρία και μαζί με πολλά κατσίκια και μουλάρια που έσερναν το εύρημα, η πομπή κατευθύνθηκε προς τα σφαγεία. Εκεί, το εύρημα ανοίχτηκε, το νερό χύθηκε στα πόδια των καλεσμένων και οι ζωγραφιές, φτιαγμένες με το αίμα των καλλιτεχνών, άρχισαν να στεγνώνουν από το αλμυρό νερό. Λίγο πριν τις οκτώ το πρωί, όλοι είχαν επιστρέψει πλέον στο λιμάνι. Ο Barney αφού έδωσε τις τελευταίες οδηγίες στους κινηματογραφιστές του, ξεκίνησε να ανεβαίνει το μονοπάτι της επιστροφής και του ζήτησα να τον συνοδέψω στη διαδρομή. Δέχτηκε ευγενικά.

«Νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά που βλέπω ότι κάτι δικό σας το αφήνετε στη μοίρα του τυχαίου. Πρόσεχα ότι συμμετείχατε και παρακολουθούσατε με αγωνία, σαν να μην γνωρίζετε ούτε εσείς τι θα ανασύρει ο γερανός», του λέω.
«Ναι, είναι αλήθεια. Βλέπεις, όλα γύρω από αυτό έχουν να κάνουν με τη διαδικασία και όχι με αυτήν καθαυτήν την παράσταση. Ναι, δεν ήξερα πόσα κοχύλια θα είχαν κολλήσει πάνω στο έργο, πόσα φύκια ή αν τελικά το γυαλί δεν άντεχε στην πίεση και έσπαγε. Στην πραγματικότητα, ήμουν κι εγώ ένας από εσάς, όσο κι αν ήξερα τι είχαμε βυθίσει εκεί πριν από δύο μήνες», μου απαντάει.
«Και ο καρχαρίας, είναι κι αυτός μέρος αυτής της διαδικασίας;», τον ρωτάω.
«Σαφέστατα. Κάτι τον τράβηξε εκεί, κοντά στο έργο. Τώρα θα μείνει στον χώρο της έκθεσης και το βράδυ στα εγκαίνια θα τον μαγειρέψουμε για να τον φάμε», απαντάει με γέλια.
Ευγενικός, άνετος στα χαμόγελα, αλλά σαφέστατα δύσκολος στο να αποκαλύψει μυστικά, έξυπνα λακωνικός, βγάζει για μια στιγμή το μαύρο καπέλο των Raiders και σκουπίζει τον ιδρώτα του, ενώ βαδίζει γοργά προς το νησί.
«Διέκρινα, πάντως, κάτι πολύ ελληνικό στην εικόνα της πομπής με τα τόσα αμέτρητα κατσίκια να ακολουθούν πίσω από τα στεφανωμένα μουλάρια», του λέω.
«Υπάρχει, όντως, κάτι ελληνικό. Κάτι πολύ ενδιαφέρον που έχω ζήσει εδώ σε αυτό το νησί: Ο επιτάφιος (σημ.: Λέει τη λέξη στα ελληνικά και δυσκολεύομαι να την καταλάβω). Ειδικά ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η περιφορά του επιτάφιου εδώ στην Υδρα, στο Καμίνι. Ξέρεις, που τον κατεβάζουν μέσα στο νερό και μετά τον μεταφέρουν πάλι έξω. Αυτή είναι μια εικόνα που σκεφτόμουν πολύ, μια ιστορία που πραγματοποιείται σαν μια πραγματική ιεροτελεστία, κάτι ιερό που μπαίνει στο νερό και μετά το φέρνουν πάλι έξω», μου λέει.
«Ο τρόπος με τον οποίο αποκαλύψατε κάτι ιερό δικό σας, ο τρόπος με τον οποίο μεταφέρθηκε και η έκθεσή του στα σφαγεία μέχρι το φθινόπωρο, μου φέρνει στο μυαλό την ιταλική λέξη “reliquia”. Ενα λείψανο του Barney και της Peyton».
Γελάει και μου απαντάει: «Ναι, γιατί πού ξέρεις, κάποιος μπορεί να μάθει ότι εδώ, στο νησί της Υδρας, υπάρχει κάτι δικό μας, που βρέθηκε για καιρό στον βυθό της θάλασσας, αλλοιώθηκε, άλλαξε, αλλά μετά το ανέσυραν με τη νέα του μορφή και θα πάρει ένα αεροπλάνο, θα φτάσει στην Αθήνα, μετά θα πάρει ένα άλλο καράβι και θα έρθει εδώ, δεν θα δει, όμως κάτι θρησκευτικό. Μπορεί να αντικρίσει κάτι που κρύβει ένα μεταβατικό στοιχείο, ανάμεσα σε στιγμές, μια κατάσταση που έζησαν πολλοί, αλλά που τελικά κάθε στιγμή είναι διαφορετική για τον καθένα. Αυτό θα το δεχόμουν με ευχαρίστηση».

One Response

Subscribe to comments with RSS.

  1. eyEaЯt said, on 20/06/2009 at 8:26 pm

    Καταπληκτική παρουσίαση και αφήγηση! Thanks a lot for sharing_


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: